11 kwietnia obchodzimy Światowy Dzień Oddychania. Dlaczego warto zwrócić uwagę na coś tak prostego jak oddech
Oddychamy bez przerwy, w dzień i w nocy, podczas pracy, odpoczynku i snu. To czynność tak oczywista, że na co dzień rzadko się nad nią zastanawiamy. Tymczasem, jak przypomina Światowy Dzień Oddychania, sposób, w jaki oddychamy, ma ogromny wpływ na nasze zdrowie, rozwój i samopoczucie.
Coraz więcej specjalistów, w tym lekarzy, logopedów i fizjoterapeutów, zwraca uwagę, że nie chodzi tylko o to, czy oddychamy, ale jak to robimy. Prawidłowy oddech powinien odbywać się przez nos, być spokojny i angażować przeponę. Choć brzmi to bardzo prosto, w praktyce wiele osób, zarówno dzieci, jak i dorosłych, oddycha w sposób nieprawidłowy, najczęściej przez usta. Na pierwszy rzut oka może się to wydawać niegroźnym nawykiem. W rzeczywistości jednak może mieć daleko idące konsekwencje. Oddychanie przez usta omija naturalną barierę ochronną, jaką jest nos. Powietrze nie jest odpowiednio oczyszczone ani nawilżone, co zwiększa podatność na infekcje. Często wiąże się to również z problemami laryngologicznymi, takimi jak przerost migdałka gardłowego czy przewlekłe alergie.
Jeszcze ważniejsze są jednak skutki, które rozwijają się powoli i często pozostają niezauważone. U dzieci przewlekłe oddychanie przez usta może wpływać na rozwój twarzy i zgryzu. Otwarta buzia, nieprawidłowa pozycja spoczynkowa języka oraz osłabione napięcie mięśni w obrębie twarzy prowadzą do zmian w układzie zębowym. W efekcie mogą pojawić się wady zgryzu, a także trudności w wyraźnym mówieniu. Logopedzi podkreślają, że oddech jest nierozerwalnie związany z mową. To właśnie powietrze pozwala nam mówić. Jeśli jego przepływ jest zaburzony, odbija się to na artykulacji i płynności wypowiedzi. Dlatego w terapii coraz częściej zwraca się uwagę nie tylko na same głoski, ale także na sposób oddychania.
Oddech ma także wpływ na nasze samopoczucie. Kiedy jesteśmy zestresowani, oddychamy szybciej i płycej. Taki sposób oddychania może utrwalać napięcie i uczucie niepokoju. Z kolei spokojny i wydłużony oddech pomaga się wyciszyć oraz lepiej radzić sobie z emocjami. To właśnie dlatego proste ćwiczenia oddechowe są coraz częściej wykorzystywane jako sposób na redukcję stresu. Dobra wiadomość jest taka, że na wiele z tych aspektów mamy realny wpływ. Profilaktyka nie wymaga skomplikowanych działań, lecz zaczyna się od uważności na własny oddech. Warto zwrócić uwagę, czy w ciągu dnia oddychamy przez nos, czy nasze usta pozostają zamknięte w spoczynku oraz czy oddech jest spokojny i równomierny.
Szczególną uwagę warto poświęcić dzieciom. Jeśli dziecko często oddycha przez usta, śpi z otwartą buzią, chrapie lub ma trudności z wyraźnym mówieniem, warto skonsultować się ze specjalistą. Wczesna reakcja pozwala uniknąć wielu problemów w przyszłości.
Światowy Dzień Oddychania to dobry moment, by zatrzymać się na chwilę i zauważyć coś, co zwykle umyka naszej uwadze. Choć oddech jest czymś naturalnym, jego jakość ma ogromne znaczenie. Czasem niewielka zmiana, jak powrót do oddychania przez nos, może przynieść zaskakująco duże korzyści dla zdrowia.
Neurologopeda: Katarzyna Kozber-Kaźmierczak
Bibliografia:
- Kaczmarek, E., & Wysocka, J. (2015). Oddychanie przez usta jako czynnik zaburzający rozwój narządu żucia. Nowa Audiofonologia, 4(1), 23–29.
- Pluta-Wojciechowska, D. (2013). Zaburzenia oddychania a wady wymowy – ujęcie interdyscyplinarne. Logopedia, 42, 87–102.
- Szkiełkowska, A., & Osuch-Wójcikiewicz, E. (2012). Zaburzenia oddychania u dzieci – problem interdyscyplinarny. Otolaryngologia Polska, 66(6), 419–4