2 kwietnia to Światowy Dzień Świadomości Autyzmu. Jego celem jest rozpowszechnianie wiedzy na temat autyzmu i kształtowanie wrażliwości społecznej w tym zakresie.
Czym jest zaburzenie ze spektrum autyzmu (ang. Autism Spectrum Disorder, ASD)?
Nazwa ta odnosi się do zaburzenia neurorozwojowego, objawiającego się zaburzeniami w sferze komunikacji oraz w interakcjach społecznych. Ponadto osoby w spektrum autyzmu przejawiają ograniczone, powtarzające się wzorce zachowań i zainteresowań. Jest to tzw. triada autystyczna. Poziom nasilenia poszczególnych objawów zaburzenia ze spektrum autyzmu może być różny u poszczególnych osób.
Zaburzenia w sferze komunikacji mogą oznaczać trudności z nawiązywaniem i podtrzymywaniem dialogu, a także kontaktu wzrokowego. U dziecka mogą pojawiać się także echolalie, czyli dosłowne powtarzanie usłyszanych słów czy zdań. Może mieć problemy z zabawą ,,na niby”. Zaburzenia w tej sferze mogą również oznaczać brak rozwoju mowy czy opóźniony rozwój mowy.
Zaburzenia w interakcjach społecznych mogą natomiast oznaczać prezentowanie nieakceptowanych społecznie zachowań, obojętność i powściągliwość w kontaktach z innymi ludźmi, trudności w odczytywaniu wskazówek społecznych i odpowiadaniu na nie. Osoba ze spektrum autyzmu nie musi być niezainteresowana kontaktem z innymi, może trzymać się na uboczu, ale zachęcona do kontaktu z drugą osobą może włączać się we wspólne działania i odczuwać z nich przyjemność. Ponadto mogą także chętnie inicjować kontakt z innymi, ale wówczas towarzyszą im sztywne wzorce zachowań, a przebieg interakcji ma charakter rutynowy.
Ograniczone, powtarzające się wzorce zachowań i zainteresowań mogą oznaczać występowanie stereotypii ruchowych, manieryzmów ruchowych (takich jak stukanie palcami, kręcenie się wokół własnej osi, trzepotanie rękami), przywiązanie do rytuałów, niechęć do zmian, bardzo wąskie zainteresowania.
Jakich wczesnych oznak należy wypatrywać?
Wskazane na infografice zachowania lub objawy stanowią tzw. czerwone flagi, świadczące o ryzyku występowania autyzmu. Nie należy jednak wyciągać pochopnych wniosków. Jeśli ktoreś z nich obserwują Państwo u swojego dziecka, warto zgłosić się do Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej lub skontaktować się z organizacjami pozarządowymi czy ośrodkami prowadzącymi terapię dzieci z autyzmem.
przygotowała: psycholog mgr Klaudia Bystrzak
Literatura:
Joanna Stalka-Jarska ,,Autyzm. Poradnik dla rodziców i opiekunów”
Mary Lynch Barbera ,,Wczesne objawy autyzmu. Praktyczny przewodnik dla rodziców małych dzieci”.