{"id":658,"date":"2026-05-30T20:45:32","date_gmt":"2026-05-30T20:45:32","guid":{"rendered":"https:\/\/pppsroda.pl\/?p=658"},"modified":"2026-05-30T20:49:48","modified_gmt":"2026-05-30T20:49:48","slug":"publikacja-rozwoj-mowy-dziecka-a-nowe-technologie-mgr-katarzyna-kozber-kazmierczak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pppsroda.pl\/index.php\/2026\/05\/30\/publikacja-rozwoj-mowy-dziecka-a-nowe-technologie-mgr-katarzyna-kozber-kazmierczak\/","title":{"rendered":"Publikacja: Rozw\u00f3j mowy dziecka, a nowe technologie. mgr Katarzyna Kozber Ka\u017amierczak"},"content":{"rendered":"
Opublikowano: 30.05.2026<\/em><\/h6>\n

Rozw\u00f3j mowy dziecka a nowe technologie<\/strong><\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesne dzieci dorastaj\u0105 w \u015bwiecie ekran\u00f3w. Smartfony, tablety, telewizory i komputery s\u0105 obecne niemal w ka\u017cdym domu, a kontakt z nimi rozpoczyna si\u0119 cz\u0119sto ju\u017c w pierwszych miesi\u0105cach \u017cycia. Dla wielu rodzic\u00f3w urz\u0105dzenia elektroniczne stanowi\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142o rozrywki, edukacji lub spos\u00f3b na zaj\u0119cie dziecka. Coraz wi\u0119cej bada\u0144 naukowych wskazuje jednak, \u017ce nadmierna ekspozycja na nowe technologie we wczesnym dzieci\u0144stwie mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 niekorzystnie na rozw\u00f3j mowy i komunikacji.<\/p>\n

Specjali\u015bci podkre\u015blaj\u0105, \u017ce pierwsze lata \u017cycia s\u0105 kluczowym okresem dla rozwoju j\u0119zyka. To w\u0142a\u015bnie wtedy m\u00f3zg dziecka najintensywniej uczy si\u0119 rozumienia i u\u017cywania mowy. Fundamentem tego procesu nie s\u0105 jednak urz\u0105dzenia cyfrowe, lecz bezpo\u015brednie relacje z drugim cz\u0142owiekiem.<\/p>\n

Jak rozwija si\u0119 mowa dziecka?<\/strong><\/p>\n

Rozw\u00f3j mowy rozpoczyna si\u0119 ju\u017c od narodzin. Niemowl\u0119 s\u0142ucha g\u0142osu rodzic\u00f3w, rozpoznaje intonacj\u0119, obserwuje mimik\u0119 i stopniowo uczy si\u0119 zasad komunikacji. Z czasem pojawiaj\u0105 si\u0119 g\u0142u\u017cenie, gaworzenie, pierwsze s\u0142owa, a nast\u0119pnie coraz bardziej z\u0142o\u017cone wypowiedzi. Dziecko zdobywa kompetencje j\u0119zykowe przede wszystkim poprzez interakcj\u0119. Uczy si\u0119 nowych s\u0142\u00f3w podczas rozmowy, zabawy, wsp\u00f3lnego czytania ksi\u0105\u017cek oraz codziennych czynno\u015bci wykonywanych z opiekunem. Niezwykle wa\u017cne s\u0105 kontakt wzrokowy, reagowanie na komunikaty dziecka, naprzemienno\u015b\u0107 dialogu oraz wsp\u00f3lne prze\u017cywanie do\u015bwiadcze\u0144. \u017badne urz\u0105dzenie elektroniczne nie jest w stanie w pe\u0142ni zast\u0105pi\u0107 tych naturalnych mechanizm\u00f3w uczenia si\u0119 j\u0119zyka.<\/p>\n

Zalecenia WHO dotycz\u0105ce korzystania z ekran\u00f3w<\/strong><\/p>\n

\u015awiatowa Organizacja Zdrowia (WHO) zwraca uwag\u0119, \u017ce ma\u0142e dzieci potrzebuj\u0105 przede wszystkim ruchu, snu, zabawy i kontakt\u00f3w spo\u0142ecznych. To w\u0142a\u015bnie te aktywno\u015bci wspieraj\u0105 prawid\u0142owy rozw\u00f3j m\u00f3zgu, mowy i umiej\u0119tno\u015bci spo\u0142ecznych.<\/p>\n

Zgodnie z zaleceniami WHO dzieci poni\u017cej 1. roku \u017cycia nie powinny korzysta\u0107 z ekran\u00f3w. W przypadku dzieci rocznych r\u00f3wnie\u017c zaleca si\u0119 unikanie kontaktu z urz\u0105dzeniami elektronicznymi. Dzieci w wieku 2 lat oraz dzieci w wieku 3 i 4 lat nie powinny sp\u0119dza\u0107 przed ekranem wi\u0119cej ni\u017c jednej godziny dziennie.<\/p>\n

Warto jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce WHO nie przedstawia jednej godziny jako czasu zalecanego. Jest to maksymalna granica, kt\u00f3rej nie powinno si\u0119 przekracza\u0107. Organizacja wyra\u017anie zaznacza, \u017ce w przypadku dzieci do 4. roku \u017cycia obowi\u0105zuje zasada \u201eim mniej, tym lepiej\u201d.<\/u><\/p>\n

Wielu rodzic\u00f3w odczuwa ulg\u0119, gdy trzylatek spokojnie ogl\u0105da bajk\u0119 lub bawi si\u0119 aplikacj\u0105 na tablecie. W nat\u0142oku codziennych obowi\u0105zk\u00f3w jest to ca\u0142kowicie zrozumia\u0142e. \u0141atwo wtedy odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce skoro dziecko jest zainteresowane ekranem i ch\u0119tnie korzysta z urz\u0105dzenia, nie wp\u0142ywa to na jego rozw\u00f3j. Tymczasem w\u0142a\u015bnie oko\u0142o trzeciego roku \u017cycia nast\u0119puje prawdziwy j\u0119zykowy skok rozwojowy. Dzieci zadaj\u0105 coraz wi\u0119cej pyta\u0144, opowiadaj\u0105 o swoich prze\u017cyciach, ucz\u0105 si\u0119 nowych s\u0142\u00f3w i pr\u00f3buj\u0105 prowadzi\u0107 rozmowy. Ka\u017cda wsp\u00f3lna zabawa, spacer czy czytanie ksi\u0105\u017cki staj\u0105 si\u0119 okazj\u0105 do rozwijania tych umiej\u0119tno\u015bci. Wielu rodzic\u00f3w zauwa\u017ca, \u017ce trzylatki potrafi\u0105 zadawa\u0107 dziesi\u0105tki pyta\u0144 w ci\u0105gu dnia. Cho\u0107 bywa to m\u0119cz\u0105ce, w\u0142a\u015bnie takie rozmowy s\u0105 jednym z najwa\u017cniejszych element\u00f3w wspieraj\u0105cych rozw\u00f3j j\u0119zyka. Ka\u017cda odpowied\u017a, wsp\u00f3lne zastanawianie si\u0119 czy opowiadanie o otaczaj\u0105cym \u015bwiecie wzbogaca s\u0142ownictwo dziecka i uczy je zasad komunikacji.<\/p>\n

Dlatego specjali\u015bci podkre\u015blaj\u0105, \u017ce nawet je\u015bli trzylatek mie\u015bci si\u0119 w normach WHO, nie oznacza to, \u017ce potrzebuje codziennego czasu przed ekranem. Znacznie wi\u0119ksz\u0105 warto\u015b\u0107 dla jego rozwoju maj\u0105 rozmowy z bliskimi, wsp\u00f3lne aktywno\u015bci i do\u015bwiadczenia zdobywane w realnym \u015bwiecie.<\/p>\n

Dlaczego ekrany mog\u0105 utrudnia\u0107 rozw\u00f3j mowy?<\/strong><\/p>\n

Mniej rozm\u00f3w z doros\u0142ymi<\/strong><\/p>\n

Najcz\u0119\u015bciej wskazywanym problemem jest ograniczenie liczby interakcji mi\u0119dzy dzieckiem a opiekunem. Ka\u017cda minuta sp\u0119dzona przed ekranem jest minut\u0105, kt\u00f3rej dziecko nie po\u015bwi\u0119ca na rozmow\u0119, wsp\u00f3ln\u0105 zabaw\u0119 czy s\u0142uchanie czytanej ksi\u0105\u017cki. W codziennym \u017cyciu nie zawsze jest to \u0142atwo zauwa\u017cy\u0107. Dziecko ogl\u0105daj\u0105ce bajk\u0119 wydaje si\u0119 spokojne i zaanga\u017cowane, dlatego rodzice cz\u0119sto odnosz\u0105 wra\u017cenie, \u017ce r\u00f3wnie\u017c si\u0119 uczy. Problem polega jednak na tym, \u017ce ekran nie odpowiada na pytania dziecka, nie zach\u0119ca do dialogu i nie reaguje na jego potrzeby tak jak drugi cz\u0142owiek. Badania pokazuj\u0105, \u017ce dzieci rozwijaj\u0105 j\u0119zyk najefektywniej podczas bezpo\u015brednich kontakt\u00f3w spo\u0142ecznych. To w\u0142a\u015bnie w takich sytuacjach ucz\u0105 si\u0119 znaczenia s\u0142\u00f3w, zasad komunikacji oraz interpretowania emocji.<\/p>\n

Ograniczenie aktywnego u\u017cywania j\u0119zyka<\/strong><\/p>\n

Podczas ogl\u0105dania bajek dziecko pozostaje g\u0142\u00f3wnie biernym odbiorc\u0105 tre\u015bci. Nawet je\u015bli s\u0142yszy wiele s\u0142\u00f3w, nie ma mo\u017cliwo\u015bci prowadzenia prawdziwego dialogu, zadawania pyta\u0144 czy otrzymywania informacji zwrotnej w taki spos\u00f3b, jak podczas rozmowy z drugim cz\u0142owiekiem. Rozw\u00f3j mowy wymaga aktywnego uczestnictwa w komunikacji, a nie jedynie s\u0142uchania komunikat\u00f3w.<\/p>\n

Ubo\u017csze do\u015bwiadczenia spo\u0142eczne<\/strong><\/p>\n

W pierwszych latach \u017cycia dziecko uczy si\u0119 nie tylko s\u0142\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c gest\u00f3w, mimiki, kontaktu wzrokowego i zasad funkcjonowania w relacjach spo\u0142ecznych. Nadmierne korzystanie z ekran\u00f3w mo\u017ce ogranicza\u0107 liczb\u0119 sytuacji, w kt\u00f3rych te umiej\u0119tno\u015bci s\u0105 \u0107wiczone.<\/p>\n

Wp\u0142yw na uwag\u0119 i koncentracj\u0119<\/strong><\/p>\n

Szybko zmieniaj\u0105ce si\u0119 obrazy, d\u017awi\u0119ki i bod\u017ace charakterystyczne dla medi\u00f3w cyfrowych mog\u0105 utrudnia\u0107 rozwijanie zdolno\u015bci skupienia uwagi. Tymczasem koncentracja jest niezb\u0119dna do s\u0142uchania opowie\u015bci, uczestniczenia w rozmowie czy nauki nowych s\u0142\u00f3w.<\/p>\n

Czy nowe technologie mog\u0105 wspiera\u0107 rozw\u00f3j j\u0119zyka?<\/strong><\/p>\n

W odniesieniu do dzieci do 4. roku \u017cycia badania nie dostarczaj\u0105 przekonuj\u0105cych dowod\u00f3w na to, \u017ce urz\u0105dzenia cyfrowe s\u0105 skutecznym narz\u0119dziem wspieraj\u0105cym rozw\u00f3j mowy. Nawet wysokiej jako\u015bci aplikacje edukacyjne nie zast\u0119puj\u0105 naturalnej interakcji z drugim cz\u0142owiekiem. Potencjalne korzy\u015bci z wykorzystania technologii obserwuje si\u0119 przede wszystkim u dzieci starszych, kt\u00f3re posiadaj\u0105 ju\u017c dobrze rozwini\u0119te kompetencje j\u0119zykowe i spo\u0142eczne. W wieku szkolnym odpowiednio dobrane programy edukacyjne mog\u0105 wspiera\u0107 nauk\u0119 czytania, rozwijanie s\u0142ownictwa czy zdobywanie wiedzy. Nie oznacza to jednak, \u017ce technologia jest niezb\u0119dna dla prawid\u0142owego rozwoju. W przypadku najm\u0142odszych dzieci najskuteczniejszym \u201enarz\u0119dziem edukacyjnym\u201d pozostaje zaanga\u017cowany doros\u0142y.<\/u><\/p>\n

Co mog\u0105 zrobi\u0107 rodzice?<\/strong><\/p>\n

Aby wspiera\u0107 rozw\u00f3j mowy dziecka, warto:<\/p>\n